در دنیای امروز که همهچیز بر پایهی داده و اطلاعات است، ثبت و ذخیرهسازی پارامترهای مهم اهمیت ویژهای پیدا کرده است. تصور کنید در یک کارخانه، دمای کوره یا فشار یک مخزن اگر بهطور دقیق ثبت نشود، ممکن است خط تولید دچار مشکل شود یا محصول نهایی کیفیت لازم را نداشته باشد. اینجاست که تجهیزی به نام رکوردر (Recorder یا ثبات) وارد عمل میشود.
رکوردر ابزاری است که دادهها را بهصورت پیوسته یا در بازههای زمانی مشخص ثبت میکند. این دادهها میتوانند ولتاژ، جریان، دما، فشار، سرعت، رطوبت یا هر پارامتر فیزیکی یا الکتریکی دیگری باشند. در این مقاله، به زبان ساده و کاربردی توضیح میدهیم رکوردر چیست، چه انواعی دارد، چه مزایا و محدودیتهایی دارد و چگونه میتوان بهترین مدل آن را انتخاب کرد.
رکوردر ابزاری برای ثبت اطلاعات در بخش صنعت است. رکوردر (ثبات) اطلاعاتی مانند جریان، توان، دما، رطوبت و ... را ثبت و ذخیره میکند. در اغلب موارد نمیتوان ولتاژ یا جریانهای بسیار بالا را به رکوردر منتقل کرد؛ در نتیجه باید آن را به یک سیگنال استاندارد تبدیل کرد. وسیلهای که این تبدیل را برای رکوردر انجام میدهد ترنسدیوسر نام دارد.رکوردر اطلاعات را بر اساس زمان اندازه میگیرد و آنها را در حافظه خود ذخیره میکند. در مواقع لزوم هم میتوان از آنها خروجی گرفت. ورودی رکوردر برای کانال جریان (20-0) mA است و برای دما همه سیگنالهای استاندارد را میپذیرد.
رکوردر چیست و چگونه کار میکند؟
رکوردر یا ثبات دستگاهی است که مقادیر اندازهگیری شده توسط سنسورها یا ابزارهای اندازهگیری را ثبت و ذخیره میکند. این دادهها بعداً برای تحلیل، کنترل فرآیند و بررسی کیفیت استفاده میشوند.
رکوردرها معمولاً دارای بخشهای زیر هستند:
ورودی (Input): سیگنالها از سنسورها یا تجهیزات اندازهگیری دریافت میشوند.
پردازشگر (Processor): دادهها را پردازش و آماده نمایش یا ذخیره میکند.
حافظه (Memory): دادهها در قالب دیجیتال یا آنالوگ ذخیره میشوند.
نمایشگر (Display): برخی رکوردرها امکان نمایش لحظهای دادهها را دارند.
خروجی (Output): دادهها از طریق USB، شبکه یا پرینتر قابل دریافت هستند.
در یک آزمایشگاه، یک رکوردر دما میتواند تغییرات دما را در طول شبانهروز ثبت کند و بعداً نمودار تغییرات را به کاربر نمایش دهد.
انواع رکوردر (ثبات)
رکوردر آنالوگ (Analog Recorder)
قدیمیتر و مبتنی بر مکانیزمهای مکانیکی یا قلمنگار می باشد و دادهها روی کاغذ ثبت میشوند (مثلاً نمودار دما یا فشار) را ثبت می کند و داده ها ساده و قابل فهم هستند اما در ذخیرهسازی محدود هست.
رکوردر دیجیتال (Digital Recorder)
دادهها را بهصورت دیجیتال ذخیره میکند. امکان نمایش نمودار روی صفحه و ذخیره روی حافظه فلش یا کارت SD را دارد و دارای دقت و ظرفیت بالایی می باشد.
رکوردر کاغذی (Chart Recorder)
دادهها با قلم روی کاغذ مدرج رسم میشوند. بیشتر برای نمایش لحظهای روند تغییرات کاربرد دارد و در صنایع قدیمیتر هنوز استفاده میشود.
رکوردر بدون کاغذ (Paperless Recorder)
دادهها روی نمایشگر دیجیتال نمایش داده و روی حافظه داخلی ذخیره میشوند. امکان اتصال به کامپیوتر و شبکه را دارد و جایگزین مدرن رکوردرهای کاغذی می باشد.
رکوردر چندکاناله (Multi-channel Recorder)
قابلیت ثبت چند پارامتر بهطور همزمان را دارد و برای خطوط تولید پیچیده یا آزمایشگاههای صنعتی مناسب می باشد.
کاربردهای رکوردر
در صنایع غذایی و دارویی ثبت دما و رطوبت برای کنترل کیفیت محصول را انجام می دهد.
در نیروگاهها و صنایع نفت و گاز ثبت فشار، دما و جریان سیالات در فرآیندهای حساس را انجام می دهد.
در آزمایشگاهها و تحقیقات علمی ذخیره دادههای آزمایشی برای تحلیل دقیق را انجام می دهد.
در اتوماسیون صنعتی نظارت بر ولتاژ، جریان و توان در تابلو برقها را ثبت می کند.
در حملونقل و سردخانهها رکوردر دما در کامیونهای یخچالی و انبارها را ثبت می کند.
در تجهیزات پزشکی ثبت علائم حیاتی بیمار مانند ضربان قلب یا دما را انجام می دهد.
مزایا و اهمیت استفاده از رکوردر
- ردیابی دقیق دادهها: امکان مشاهده تاریخچه تغییرات پارامترها.
- افزایش کیفیت محصول: مخصوصاً در صنایع غذایی و دارویی.
- ایمنی بیشتر: با ثبت فشار یا دما، میتوان جلوی حوادث احتمالی را گرفت.
- تصمیمگیری بهتر: دادههای ثبتشده مبنای تحلیلهای مهندسی و مدیریتی هستند.
- کاهش هزینهها: جلوگیری از خرابی یا تولید محصول بیکیفیت.
معایب و محدودیتها
- هزینه اولیه بعضی رکوردرهای دیجیتال یا چندکاناله بالاست.
- نیاز به کالیبراسیون و نگهداری دورهای دارند.
- در صورت خطای اپراتور یا نصب نادرست، دادهها قابل اعتماد نخواهند بود.
- رکوردرهای کاغذی نیاز به تعویض کاغذ و جوهر دارند.
جمع بندی
رکوردر یا ثبات یکی از ابزارهای حیاتی در صنایع و تحقیقات است که امکان ثبت و ذخیرهسازی پارامترهای مختلف را فراهم میکند. از کنترل کیفیت در صنایع غذایی گرفته تا پایش ایمنی در نیروگاهها، رکوردرها نقشی کلیدی ایفا میکنند.
برای انتخاب بهترین رکوردر باید نوع پارامتر، تعداد کانالها، دقت، ظرفیت ذخیرهسازی و شرایط کاری را در نظر بگیرید. امروزه مدلهای دیجیتال و بدون کاغذ بیشترین کاربرد را دارند و آینده متعلق به رکوردرهای هوشمند و متصل به شبکه است.

سنسور القایی LR18XBF08DPRY-E2
سنسور حساس به فلز PRW18-8DP
سنسور حساس به فلز PRW18-8DN
سنسور القایی PR12-4DP
Paperless recorder Lumel KD8-1022008
سنسور القاییAutonics PR18-8DP
سنسور القایی آتونیکس PR18-8DN
سنسور القایی دوسیم تبریز پژوه IPS-204-CD-12
سنسور القایی DC IPS-202-OD-12
سنسور مجاورتی چهار سیم IPS-410-N-30
سنسور القایی قطر 12 I1CN-M1208P-OEU4 PNP
رکوردر لمسی Autonics KRN1000-0411-0S 
