سنسور القایی چیست و چگونه کار می‌کند؟

سنسور القایی (Inductive Sensor) سنسوری است که از اصل القای الکترومغناطیسی برای تشخیص یا اندازه‌گیری اشیاء فلزی استفاده می‌کند. در حقیقت جریان در این وسیله از طریق میدان مغناطیسی ایجاد می‌شود و هنگامی که میدان مغناطیسی تغییر کند، جریان نیز تغییر می‌کند. از این خاصیت می‌توان برای تشخیص اشیاء فلزی که با یک میدان مغناطیسی در تعامل هستند، استفاده کرد. مواد غیر فلزی مانند مایعات یا بعضی از انواع خاک با میدان مغناطیسی تداخل ندارند؛ بنابراین یک اینداکتیو سنسور می تواند در شرایط مرطوب یا کثیف هم کار کند.

Block "moshvere" not found

کاربرد سنسور القایی

سنسورهای القایی را می توان برای تشخیص اینکه یک پالت قبل از شروع به چرخش روی یک صفحه گردان قرار گرفته است استفاده کرد.

لودسل تک پایه ماوین Mavin NA116

روش کار سنسور القایی

به این صورت است که یک میدان الکترو مغناطیسی AC توسط بوبین سنسور ایجاد می شود زمانی که فلز در این میدان قرار گیرد در سطح فلز جریانهای گردابی القا می شود. این جریانهای گردابی منجر به ایجاد میدان مغناطیسی می شوند که جهت آن عکس میدان مغناطیسی ایجاد شده توسط سنسور است. بنابراین موجب ایجاد تلفات در مدار استیلاتور سنسور می شوند که در نتیجه دامنه نوسانات اسیلاتور کاهش می یابد.

به عبارت دیگر هر چه فلز به سنسور نزدیک تر شود و بیشتر در میدان مغناطیسی آن قرار گیرد انرژی بیشتری از اسیلاتور میگیرد تا حدی که این کاهش دامنه نوسانات اسیلاتور موجب تغییر وضعیت خروجی سنسور میشود و بدین ترتیب سنسور وجود فلز را تشخیص می دهد. این اصل به نام ECKO principle (Eddy Current Killed Oscillator) معروف است. برخی سنسورهای القایی به جای اینکه خروجی دیجیتال داشته باشند خروجی آنالوگ دارند که فاصله قطعه نسبت به سنسور را به صورت سیگنال آنالوگ اعلام می کنند. هر چه سنسور ابعاد بزرگتری داشته باشد فاصله دید آن نیز بیشتر است.

نحوه نصب و استفاده از اینداکتیو سنسور

در اغلب سنسورهای القایی در سمتی که سنسور از آن سمت جسم را می بیند طرحی دایره شکل قرار دارد یا رنگ آن قسمت متفاوت است تا کاربر متوجه جهت استفاده سنسور گردد و به درستی آن را نصب کند. مادامی که فلز در فاصله دید سنسور باشد خروجی سنسور فعال است و به محض دور شدن فلز از فاصله دید، سنسور غیر فعال می شود.

نحوه کار و ساختار سنسور القایی (Inductive Sensor)

سنسور القایی یا Inductive Sensor بر اساس قانون القای فارادی عمل می‌کند. سنسورهای القایی عموما دارای دو ساختار داخلی مختلف هستند.

ساده ترین نوع سنسور یک سیم پیچ را با اسیلاتور هدایت می‌کند. هنگامی که یک جسم فلزی به سیم پیچ نزدیک می‌شود، اندوکتانس سیم پیچ را تغییر می‌دهد و تغییر فرکانس یا تغییر جریان در سیم پیچ را ایجاد می‌کند.

کشش سنج فویل مقاومتی

کنترلر PID آتونیکس Autonics سری TK

ترموستات "Thermostat" چیست؟

ترموستات "Thermostat" که به آن کنترلر دما نیز می‌گویند یکی از ابزارهای پرکاربرد در صنعت و لوازم خانگی به شمار می‌رود. ترموستات وسیله‌ای برای اندازه‌گیری و کنترل دما در یک محیط مایع یا گاز است. سنسور ورودی ترموستات‌ها معمولا به صورت RTD یا ترموکوپل است.

سنسور RTD  چیست؟

Resistance Temperature Detectors که به اختصار RTD نامیده می‌شود نوعی سنسور دمایی است که با تغییرات دما مقدار مقاومت آن تغییر می‌کند. در واقع مقدار دما بر اساس مقاومت سنسور تعیین می‌شود. یکی از پرکاربردترین سنسورهای RTD، سنسور PT100 است. در PT100 دما و مقاومت رابطه مستقیم دارند؛ یعنی با بالا رفتن دما میزان مقاومت هم افزایش می‌یابد و بالعکس.

ترموکوپل چیست؟

ترموکوپل "Thermocouple" از اتصال یک طرفه دو فلز غیر همجنس تولید می‌شود. با تغییر دما طول یکی از فلزها تغییر بیشتری نسبت به دیگری خواهد داشت که این اختلاف منجر به تولید ولتاژ بسیار ضعیفی در حد میلی ولت در طرف آزاد دو فلز می‌گردد. بسته به نوع فلزهای به کار رفته می‌توان انواع مختلفی از ترموکوپل را ساخت. ترموکوپل‌ها از نظر دقت، بازه اندازه‌گیری دما، حساسیت و... با هم تفاوت دارند. ترموکوپل تیپ K و تیپ J از معروفترین ترموکوپل‌ها در صنعت هستند.

انواع کنترلر دما

کنترلرهای دما بر اساس پارامترهای متفاوت به انواع مختلفی تقسیم می‌شود. این پارامترها شامل سایز ترموستات، نوع سنسور دمایی، نوع نصب، بازه دمایی کارکرد، روش کنترل دما، نوع خروجی ترموستات، آنالوگ یا دیجیتال بودن و ... می‌شود.

انواع ترموستات از نظر ظاهر

ترموستات ها در انواع تابلویی، ریلی، دیواری، داکتی و ... ساخته شده و مورد بهره برداری قرار می‌گیرند. ترموستات تابلویی در ابعاد مختلفی ساخته می‌شوند که معمولا 48*48، 72*72، 96*96، 48*96، 96*48 و در برخی موارد به صورت گرد یا سایر ابعاد می‌باشد. این نوع ترموستات‌ها روی درب تابلو نصب شده و کار کنترل دما را انجام می‌دهند. ترموستات‌های ریلی روی ریل درون تابلو نصب می‌شوند. انواع دیواری و داکتی بیشتر در منازل و کاربردهای غیر صنعتی مورد بهره‌برداری قرار می‌گیرند.

کنترلر PID آتونیکس Autonics TK4N-R4RR

کنترلر PID آتونیکس Autonics TK4N-R4RR از نوع تابلویی است.

کنترل کننده PID Controller'' PID'' چیست؟

کنترل کننده Proportional- Integral-Derivative controller'' PID'' روشی حلقه بسته (فیدبک دار) برای کنترل یک پارامتر می‌باشد. در این روش که معادله مشخصه آن یک معادله مرتبه 2 از آن پارامتر می‌باشد با تغییر ضرایب P،I  وD  می‌توان پاسخ‌های مختلفی برای نمودار آن پارامتر ایجاد کرد. سرعت پایداری، دقت پایداری و میزان اورشوت "overshoot" توسط این ضرایب تعیین می‌شوند. برای کنترل دما نیز از روش PID استفاده می‌شود. بدین صورت که دمای مورد نظر توسط اپراتور به عنوان مرجع دما (set point) برای دستگاه تعریف می‌شود. سپس بسته به نوع فرایند با تعیین پارامترهای P، I و D کنترلر، دما را درآن دمای مرجع ثابت نگه می‌دارد. تعیین این سه پارامتر کار سخت و مبتنی بر تجربه می‌باشد.

کنترلر PID آتونیکس Autonics TK4N-R4RR

معمولا اپراتورها به جای تعیین این ضرایب، دستگاه را در حالت اتوتیون "Auto Tune" که یک حالت از پیش تعیین شده برای این سه پارامتر است قرار می‌دهند. این حالت برای اکثر فرایندها مناسب می‌باشد و سرعت و دقت پایداری آن مناسب است. اگر اپراتور نتوانست در این مد کاری به نتیجه مطلوب برسد باید برای تنظیم این سه پارامتر به دیتاشیت دستگاه یا فرد خبره در این زمینه مراجعه کند. در برخی کنترل‌کننده‌ها به جای استفاده از معادله مرتبه 2 و ساخت PID controller برای کاهش هزینه فقط از معادله مرتبه 1 استفاده می‌کنند. در این حالت پارامتر I یا D صفر هستند. بدین ترتیب به جای کنترلر PID کنترلر نوع PD  یا  PI  خواهیم داشت. در برخی موارد نیز می‌توان از کنترلر نوع P استفاده کرد که عملکرد ضعیف‌تری نسبت به PID دارد. در ساده‌ترین نوع کنترل کننده، از روش ON/OFF برای کنترل دما استفاده می‌شود.

انواع خروجی ترموستات

خروجی رله

خروجی رله در ترموستات فقط دارای دو حالت قطع و وصل (On/Off) است. در این نوع از کنترلر زمانی که دما از مقدار از پیش تعیین شده بگذرد، فرمان قطع یا وصل صادر می‌شود. به دلیل نوسانات دمایی و عملکرد صفر و یک بودن این ترموستات، دستگاه باید عمل قطع و وصل را به طور مداوم انجام دهد. در برخی موارد این مسئله سبب استهلاک و کاهش عمر هیتر می‌شود. کنترلر PID آتونیکس Autonics TK4N-R4RR دارای خروجی رله است. همچنین این کنترلر دارای خروجی Transmission نیز هست که می‌تواند دمای ست شده (SV) و یا دمای فعلی (PV) را به صورت (20-4) میلی آمپر به دستگاه دیگری انتقال دهد.

کنترلر PID آتونیکس Autonics TK4N-R4RR

خروجی SSR

خروجی این کنترلرها به صورت ولتاژ (ولت) است که می تواند به یک SSR با تحریک DC فرمان دهد.

خروجی آنالوگ

خروجی در این حالت به صورت آنالوگ می‌باشد که معمولا رنج (10-0) ولت یا (20-4) میلی آمپر است. در ترموستات‌هایی که خروجی آنها رله است، به دلیل قطع و وصل مکرر هیتر، تنش ایجاد شده در هیتر زیاد بوده و منجر به آسیب هیتر می‌گردد. برای جلوگیری از ایجاد تنش در هیتر بهتر است از کنترل کننده دما با خروجی آنالوگ یا دستگاه پاور رگولاتور (کنترلر بار) استفاده کرد. بدین ترتیب به جای خاموش و روشن  شدن هیتر، توان هیتر کم و زیاد می‌شود تا دما در حد مورد نظر تنظیم باقی بماند.

خروجی چندگانه

در برخی ترموستات‌ها علاوه بر رله خروجی اصلی که بر اساس PID کنترلر است، یک یا دو رله دیگر وجود دارند که برای آلارم استفاده می‌شوند. همچنین برخی ترموستات‌ها دارای پورت ارتیاطی RS485 برای ارسال اطلاعات به کامپیوتر می‌باشند.

کاربرد ترموستات

ترموستات در صنایع غذایی، تزریق، ذوب فلزات، قالب‌ریزی، پلاستیک، انواع کوره ها، صنایع شیرینی پزی، دیگ بخار، گلخانه‌ها، موتورخانه، انواع فر و به طور کلی صنایعی که نیاز به اندازه‌گیری و کنترل پارامتر دما دارد به کار می‌رود.

کنترلر PID آتونیکس Autonics TK4N-R4RR

تنوع کنترلرهای دما بسیار زیاد است و با ویژگی‌های کاربردی مختلف ساخته می‌شوند. جایگزین کردن یک ترموستات با ترموستات دیگر و تنظیم پارامترهای آن نیازمند بررسی و کارشناسی دقیق است. مهندسان فروش برق و صنعت بین‌الملل نماینده فروش محصولات آتونیکس در ایران آماده ارائه خدمات مشاوره، فروش و توزیع انواع ترموستات در ایران می‌باشد. جهت مشاوره و خرید با مشاورین فروش این مجموعه تماس حاصل فرمائید.

این سیم پیچ ممکن است هسته فرومغناطیسی داشته باشد تا میدان مغناطیسی شدیدتر شود و حساسیت دستگاه نیز افزایش یابد. در برخی کاربردها می توان از یک کویل بدون هسته فرومغناطیسی استفاده کرد، علی الخصوص اگر ناحیه پوشش دهی سنسور القایی منطقه بزرگی باشد.

شکل دیگری از سنسورهای القایی از یک سیم پیچ برای تولید یک میدان مغناطیسی در حال تغییر استفاده می‌کند و از یک سیم پیچ دوم (یا مدار دیگری) برای احساس تغییرات در میدان مغناطیسی تولید شده توسط یک جسم استفاده می‌شود.

تایمر دیجیتال آتونیکس

ویدیو سنسور القایی چیست!

در فیلم زیر اطلاعاتی درمورد سنسور القایی داده شده است، همچنین چند نمونه اینداکتیو سنسور و نحوه کار با آن را نمایش می دهد، برای توضیحات بیشتر فیلم زیر را تماشا کنید:

اتصالات سنسور های القایی

این سنسورها با کابل در دسترس هستند که از قبل وصل شده است یا می توانند یک رابط داشته باشند که کابل روی آن پیچ می شود.

سنسور فشار وکیوم Atek BCT-110-(-1...4B)-A-G1/4
لودسل سری سلتک Celltec CSA

سنسور القایی و بررسی ویژگی‌های آن

در این بخش به بررسی انواع سنسورهای القایی می‌پردازیم و تمام ویژگی‌های فنی و ظاهری آن را بیان می‌کنیم. لازم به توضیح است که برخی ویژگی‌های ظاهری بر روی ویژگی‌های فنی آن نیز تاثیرگذار می‌باشد.

انواع Inductive Sensor بر اساس ویژگی ظاهری

  • شکل ظاهری Inductive Sensor (استوانه‌ای یا مکعبی)
  • قطر سنسور استوانه‌ای یا سایز سنسور مکعبی
  • نوع نصب سنسور (سر تخت (شیلد) یا غیر شیلد)
  • جنس بدنه سنسور (پلاستیک، فلز و …)
  • طول سیم و جنس روکش آن

انواع سنسور القایی بر اساس ویژگی فنی

  • تعداد سیم‌های سنسور
  • نوع ورودی یا خروجی آن (AC یا DC، NO یا NC، PNP یا NPN، آنالوگ یا دیجیتال)
  • فاصله دید سنسور
  • محدوده دمای کارکرد
  • سرعت یا فرکانس کاری سنسور القایی
  • خروجی های خاص برای اتصال به شبکه
تایمر دیجیتال فوتک

عوامل تاثیرگذار بر فاصله حساسیت (تشخیص) سنسورهای القایی

در سنسورهای القایی سر تخت که شیلد نیز نامیده می‌شوند، فقط اجسام فلزی که رو به روی آن قرار بگیرند قابل تشخیص هستند. نکته مهم‌تر اینکه فاصله حساسیت این سنسور القایی نسبت به سنسورهای غیر شیلد کمتر است. سنسورهای غیر شیلد علاوه بر روبرو، فلزاتی که در مجاورت آن قرار بگیرند هم تشخیص می‌دهد. البته نکته قابل توجه این است که تشخیص جسم در همه جوانب سنسور صورت نمی‌گیرد و معمولا در دو نقطه که رو به روی هم هستند عمل دیدن انجام خواهد شد.

فاصله حساسیت سنسور مجاورتی القایی بستگی به نوع فلز در حال تشخیص دارد. فلزات آهنی مانند آهن و فولاد، محدوده سنجش بیشتری را ایجاد می‌کنند. در حالی که فلزات غیر آهنی مانند آلومینیوم و مس، ممکن است فاصله تشخیص را تا ۶۰ درصد کاهش دهند.

سنسور نامور

نوع خاصی از سنسورهای القایی هستند که به سنسور نامور معروفند. این سنسورها به دلیل محدودیتی که در جریان و ولتاژ آنها وجود دارد، در محیط‌هایی که خطر انفجار وجود دارد استفاده می‌شوند. به همین دلیل به سنسور نامور، سنسور ضد انفجار نیز گفته می‌شود.

لودسل سری فلینتک Flintec PC42

کاربردهای مختلف Inductive Sensor

از کاربردهای متداول Inductive Sensor می‌توان به ردیاب‌های فلزی، چراغ راهنمایی و کنترل ترافیک جاده‌ها، کارواش‌های اتوماتیک، تشخیص بسته بودن درب آسانسور و بسیاری کاربردهای دیگر اشاره کرد. در بخش صنعت نیز از سنسور القایی برای شمارش قطعات در یک سیستم، جداسازی قطعات با ابعاد مختلف، تشخیص و اندازه‌گیری فاصله از قطعات فلزی استفاده می‌شود.

از آنجا که سنسورهای القایی یا Inductive Sensor نیاز به تماس مستقیم با اجسام فلزی ندارد، در مواردی که دسترسی با مشکل مواجه است و یا گرد و غبار و خاک زیادی وجود دارد بسیار کمک کننده می‌باشد.

منبع: فروشگاه تخصصی برق ، کنترل و اتوماسیون صنعتی در ایران (الکتروملل)

دیدگاهتان را بنویسید

شماره موبایل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

For security, use of Google's reCAPTCHA service is required which is subject to the Google Privacy Policy and Terms of Use.